Krapkowicki Rynek

Rynek nie bez powodu nazywany bywa sercem miasta. Wokół niego nie tylko tętni życie gospodarcze, kulturalne czy społeczne. Rynek jest zasadniczo kolebką i rdzeniem historycznym danej miejscowości. W średniowieczu lokacja miasta na prawie magdeburskim zaczynała się właśnie od wyznaczenia kwadratowego placu z ośmioma prostopadle odchodzącymi od jego narożników ulicami. Wokół placu wyznaczano działki budowlane dla najzamożniejszych kupców, przy ulicach zaś dla uboższych handlarzy i dla rzemieślników. Na środku rynku lokowano ratusz, zaś przy jednej z ulic w pobliżu wyznaczano miejsce na kościół. Proces ten mógł się odbyć na dziewiczym terenie lub, jak to miało miejsce w przypadku Krapkowic, na bazie wcześniej istniejącej osady. Lokacji Krapkowic dokonał między rokiem 1280 a 1294 książę opolski Bolesław I. Wcześniej istniała tu osada handlowa i rybacka, a opodal wieś rolnicza Oracze, która z czasem stała się przedmieściem Krapkowic. U genezy powstania miasta leżała ochrona grodu, a później mostu na Odrze, oraz przebiegających tędy szlaków handlowych, łączących Opole z Koźlem oraz Strzelce Opolskie z Głubczycami i dalej z Karniowem i Opawą.

Od początku dziejów miasta zarząd i sądownictwo w Krapkowicach sprawował dziedziczny wójt z siedmioma ławnikami wybieranymi spośród mieszczan. Z biegiem czasu powołano magistrat, z burmistrzem i radnymi wybieranymi przez właściciela ziemskiego. Tym zaś, aż do końca dynastii Piastów Opolskich w 1532 roku, był aktualnie panujący książę opolski. Od tego czasu księstwo przeszło pod bezpośrednie panowanie korony czeskiej, a ta już od 1526 roku należała do dynastii Habsburgów. W  latach 1557-1561 cesarz Ferdynand Habsburg w zamian za udzieloną mu pożyczkę oddał Krapkowice w dzierżawę Joachimowi Buchcie z Otmętu. W 1582 roku kolejny cesarz Rudolf II Habsburg sprzedał miasto wraz z przynależnymi dobrami  hrabiemu Hansowi Joachimowi von Redern. Pod panowaniem Redernów Krapkowice zyskały nowy, częściowo zachowany do dziś układ urbanistyczny śródmieścia.

Na przebudowę miasta wpływ miały częste pożary. Po największym z nich, z 16 czerwca 1722 roku, w miejsce drewnianej zabudowy zaczęto wznosić budynki z kamienia i cegły. Ogień jeszcze wielokrotnie dawał się mieszkańcom Krapkowic we znaki. W wielkim pożarze w roku 1854 doszczętnie spłonął stojący na środku Rynku ratusz, którego nigdy już nie odbudowano. Magistrat tymczasowo przeniósł się do jednego z domów na ul. Rybackiej, a w 1878 wykupił kamienicę na rogu Rynku i ul. Kościelnej, w której urzędował aż do 1961 roku. Stąd też na frontowej ścianie tego budynku znajduje się herb Krapkowic.Od roku 1765 miasto należało do hrabiowskiego rodu von Haugwitz, którego przedstawiciele rezydowali jednak głównie na zamku w pobliskim Rogowie Opolskim. Wiek XVIII i XIX stały pod znakiem coraz większego uniezależniania się miast od właścicieli ziemskich. Wielkim utrapieniem  Krapkowic był brak mostu na Odrze, który został zniszczony podczas wojny prusko-austriackiej w 1741 roku. Dopiero w 1887 roku, staraniem magistratu, udało się zbudować solidną i nowoczesną przeprawę. Od tego momentu, a zwłaszcza od wybudowania linii kolejowej łączącej Krapkowice z Gogolinem i Prudnikiem, datuje się dynamiczny rozwój miasta.

Od 1899 roku nastąpiła tu gwałtowna rozbudowa przemysłu, a co za tym idzie, szybki wzrost liczby mieszkańców, rozkwit handlu, rzemiosła i usług. Miasto zaczęło też rozwijać infrastrukturę komunalną. W 1903 roku uruchomiono elektrownię, w latach 1913 – 1915 wybudowano wieżę ciśnień i założono sieć wodociągową, poszerzano i utwardzano ulice, założono park miejski, w 1931 roku oddano do użytku duży i nowoczesny szpital. Tuż przed wybuchem II wojny światowej Krapkowice były nowoczesnym i dysponującym dużym potencjałem rozwoju ośrodkiem miejskim, liczącym 5568 mieszkańców. Znajdując się do stycznia 1945 roku poza obszarem działań zbrojnych uniknęły większych zniszczeń. Niestety, w latach 70. i 80. rozebrano lub przebudowano wiele wiekowych kamienic w Rynku i śródmieściu. Najważniejsze obiekty zabytkowe zachowały się jednak po dziś dzień i są chlubą miasta. Na szczególną uwagę w Rynku zasługuje kamienica nr 4, pochodząca z XVII wieku i posiadająca niezmieniony front od 1794 roku. Warto też przyjrzeć się secesyjnym kamienicom na 1 i 2, oraz wspomnianej wcześniej dawnej siedzibie magistratu.

Bibliografia:

  • Chrząszcz J. – Historia miasta Krapkowice na Górnym Śląsku – Krapkowice 1932/2011.
  • Dominiak W. – Ostatni władca Górnego Śląska – Władysław I, pan na Opolu i Raciborzu, Racibórz 2009.
  • Kwak J. – Miasta księstwa opolsko-raciborskiego w XVI-XVIII wieku – Opole, 1977.
  • Marek F.A., Świerc P. – Krapkowice, Katowice 1973.

 

 

logo logo logo logo
"Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie"
Operacja pn. "Obuwniczy Szlak" mająca na celu utworzenie atrakcji turystycznej w postaci bucików z kodami QR, tworząc tym samym swoisty szlak po najciekawszych zabytkach Krapkowic oraz pokazania historii miasta od ciekawej strony współfinansowana jest ze środków Unii Europejskiej w ramach poddziałania: "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Wartość realizowanej operacji 71 314,65zł, w tym ze środków EFRROW 38 126,00 zł. Operacja realizowana w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność wdrażanej przez LGD Stowarzyszenie Kraina św. Anny.
Polityka prywatności | Deklaracja dostępności | Projekt i wykonanie:netkoncept.com
Prev